Kemal Elitemiz

EĞİMLİ ATIŞ ve BİR ÇÖZÜM

A.C.I.( Angle Cosine Indicator) A.D.I. ( Angle Degree Indicator )
Kemal Elitemiz

Tüfek ve dürbün nişan ayarları her zaman yer seviyesine paralel olarak, belli bir mesafe esas alınarak yapılır ve sıfırlanır.
Av şartları her zaman düzgün yatay atışlara imkân vermeyebilir. Avcı ve av arasında dağlık arazilerde av yüksekte zirveye yakın yerlerde veya aşağıda derin vadilerin tabanında değişik açılarda konumlanmış olabilir bu durumlardaki atışlara eğimli atış denir ve bu atışların balistiği, yere paralel olarak yapılan atışlardan farklılık gösterir bu farklılık eğimin açısal farklılığı ve mesafeyle birlikte değişkenlik gösterir.

Yukarıya doğru eğimli atışlardaki açıya: yükselen açı, moral açısı (elevation angle)
Aşağıya doğru eğimli atışlardaki açıya: çökme açısı, bunalım açısı,(depression angle) denir.
Her iki şartta vuruş noktanız da yere paralel atışlarınızdan yüksekte olacak; üst vuruş yapmış olacaksınız.
Bu durumda atıcının karşılaştığı güçlük eğimli açıdaki mesafe ile izdüşümü mesafesinin arasındaki farkı anlamak ve atışını buna göre düzeltmek olacaktır. Bunun iki yolu vardır ya avcı deneyimlerine güvenerek nişanını hedefin biraz aşağısına alarak bu atışı yapacak ya da eğime ve mesafeye göre balistik hesap yaparak atışını ayarlayacak.
Birinci durumda avın kaçma ihtimali yüksek olacak ve bütün çabalar boşa gidecek. İkinci durumda ise tek atış tek vuruş gerçekleşecek ve avcı, avını alacak.
Her iki teknikte de atıcı şunu bilmelidir ki tüfekle hedef arasındaki açı ve mesafe ile mermi yolu izdüşümü mesafesini bilmek zorundadır. Çünkü mermi yolu mesafesi ile merminin düşme noktası aynı şey değildir. Bu tüfeğin açısı ile değişir.
Bunun için atılacak ilk adım tüfekle av arasındaki açının ölçülmesi, ikincisi ise avın size uzaklığının ve izdüşümü mesafesinin ölçülmesidir. Ayrıca bu bilgilerin dürbün ayarlarına nasıl aksedeceğini de hesap etmelidir. Bunun için her açıya ait, sabit katsayılar (kosinüs değerleri) tespit edilmiştir. Mesafe açı ve katsayılara göre bunu hesaplayabilen araç gereç vardır bunlar mekanik oldukları gibi cep telefonu büyüklüğünde her türlü balistik hesabı yapan bilgisayarlardır.

Yeni nesil rangefinder( mesafe ölçer) de açı ölçebilen optik sistemler olmasına rağmen avcının elinde tuttuğu rangefinder ile av arasındaki acı; tüfek namlusunun av ile arasındaki açıyı tutmadığı görülmüş bunun üzerine dürbüne takılabilir açıölçerler düşünülmüş ve geliştirilmiştir. Dürbüne monte edilebilen bu açıölçerler tere tam paralel konumda sıfırlanarak monte edildiği için ölçülen açılar daha sağlıklı olarak tespit edilmektedir. Bunlar sadece mekanik olarak yapılmışlardır. Uçak alüminyumundan ve su geçirmezdirler.
Bu sisteme A.D.I. ( Angle Degree Indicator - Açı derecesi Göstergesi )

Av ile tüfek arasındaki açının bilinmesi kadar açıya ait katsayının (kosinüs) da bilinmesi hesaplamaların bu katsayıya göre yapılmasından dolayı. Doğrudan açısal katsayıyı-kosinüsü gösteren bir türü daha düşünülmüş buna ise
A.C.I. (Angle Cosine Indicator Açı Kosinüs göstergesi) denir.

Nasıl iş görür: bunun için üç ayrı metot vardır.
A-en sağlıklı metot silahınızın kalibresine uygun olarak mermi çekirdeği ağırlığı ve balistik bilgileri ihtiva eden balistik hesaplayıcı denilen cep bilgisayarınıza avın mesafesini, açısını veya kosinüsünü girmenizdir. Bilgisayar size dürbün ayarını gösterecektir.
B-yanınızda taşıdığınız veri kartınızda, tespit ettiğiniz mesafe acı veya kosinüse göre izdüşümü mesafesini görmek ve dürbün ayarınızı yapmak.
C-açıyı ve mesafeyi ölçüp değişik açılara göre önceden ezberlediğiniz izdüşümü mesafelerine göre atış yapmak.
Alman dağ keskin nişancılarının eğimli atış hesaplama metodu vardır ki bu en sağlam metot olarak bilinir.
1.adım: atıcı kendisinden daha yüksekte olan hedefi belirler ve mesafe ölçer ile mesafeyi ölçer. Mesafe 500 metre olsun.
2.adım: atıcı dürbünündeki A.D.I ile av ve tüfek arasındaki açıyı ölçer bu da +20 derece olsun.
3.adım: balistik kartından 20 derece açının kosinüs katsayısının 7 olduğunu görür.
Katsayı x mesafe = 7 x500 = 35 metre olduğunu hesaplar.
4.adım: 20 derece açıda atış mesafesinin 35 metre kısa atış gibi olacağını görür
500- 35 = 465 atışın 465 metreye göre olması gerektiğini bulur.
5.adım: elindeki ikinci balistik karttan 400–500 metreler arasında her çıtın katsayısına bakar bu (7 ) dır. 100/7 = 14 metredir. Buradan 65 metrenin hesabını yapar. 65/14 = 5 klik (bunlar tabiî ki yuvarlatılmış rakamlardır)
6.adım: atıcı dürbününü 400 metre için 13 klik 65 metre için 5 klik olmak üzere 18 klik çevirerek hedefe nişanı sağlamış olur. Tabiî ki bu ölçümler her mesafe ve açı için değişken ve kendine hastır. Bu hesaplara ayrıca mesafeye göre mermi çekirdeğinin düşme değerleri de katılır.
Kemal Elitemiz
Temmuz–2009 - Konya