Demir, çelik ve diğer metallerden yapılmış her türlü kesici aletin keskinleştirilmesi için kullanılan ve birçok çeşidi olan doğal ve yapay taşlardır.
Bu taşlar ihtiva ettikleri minerallere ve bunların taşın içindeki dağılımı ve yoğunluğuna göre sınıflandırılırlar. Ve buna (grit) denir
Taşın içindeki bileyici tanelerin boyutları ve dağılımı (grit) taşların kalitesini gösterdiği gibi bileme işleminin değişik safhalarda yapılmasını da sağlar.
Tarih boyunca bu taşlar araştırılmış, denenmiş ve en uygun taşlar bulunup kullanılmıştır bilemenin taşı su veya yağ ile ıslatılarak daha iyi olduğu keşfedildikten sonra bu taşlara (whetstone-bileğitaşı) ya da (oilstone-yağ taşı) denilmiş ve bu taşlar çok değer kazanmışlardır. Bu taşlar kullanım amacına göre değişik ebatlarda hazırlanmıştır. Uzun ve geniş bıçak, kılıç gibi aletlerin bilenmesinde kullanılan taşlar düz ve geniş bir blok şeklinde bir tezgâh üzerine sabitlenerek kullanıldığı için bu tip bileme taşlarına ( Bench Stone-Tezgâh Taşı) denmiştir. Evde ve arazide kullanılmak için yapılan daha küçük boyuttaki bileme taşlarına ise (Pocket Stones –Cep taşları) denmiştir.
DOĞAL BİLEME TAŞLARI
Doğal bileme taşlarının en meşhur olanı;
Belçika Sarı Coticule biley taşıdır.
Bu taş Belçika Ardennes bölgesindeki ocaklarda bulunur volkan külleri ve kilin tortullaşmaları ile oluşmuş 500 milyon yıllık kayalardır. Kayaların içinde Coticule taşı ince tabakalar şeklinde oluşmuştur. Coticule taşında yoğun olarak (5–20) mikron ebadında yuvarlak futbol topu görünümünde eşkenar dörtgen yüzeyleri olan kristal yapısına sahip Garnet kristalleri vardır. Bu kristaller çeliği sadece 2–3 mikron aşındırır bu ise taşın en önemli bileme özelliğini oluşturur. Kayaya sarı-gri rengi veren bu kristallerdir. Garnet minerali silikatlar gurubu minerallerdir. Sertliği elmas ve oksit sınıfı corundum’dan sonra gelen mineraldir. Sertlikleri 6,5–7,5 arasındadır.
Bu klasik sarı Coticule taşında en iyi kalitede ve yüksek oranda (%35–40) Garnet kristalleri bulunur. Çıkarılan taşlar 1.kalite ve 2. kalite olarak sınıflanır aralarındaki fark görsel farktır. Bileme kaliteleri aynıdır. İnce taşlar görünümleri eşkenar dörtgen şeklinde olması ve kırıntı gibi görülmesine rağmen daha kalitelidir. Taş Belçika’da bu adla (Brocken - kırıntı) olarak adlandırılır. Taşlar kullanım rahatlığı ve kırılmayı önlemek için bulunduğu kayaçla birlikte kesilir. Veya arkasına başka bir biley taşı yapıştırılarak satılır. Taşın yapısı gözenekli değildir, ıslak tutulmaz kuru olarak saklanır, bilemeden önce taşın üstüne çok az su damlatılarak kullanılır. Bileme esnasında taştaki kil açığa çıkar suyla karışarak oluşan çamurda Garnet kristalleri bulunur ve oluşan bu ince çamur tabakası bilemeyi kolaylaştırır.
Belçika mavi bileme taşı: 1996–1997 yılında maden yönetimi ve Lüttich Üniversitesi işbirliği ile sarı Coticule taşının jeolojik katmanları arasında yapılan araştırmada aynı kalitede olan ve mavi renkli bir taş daha keşfedildi. Taşta %30 Garnet bulundu mavi rengi ise bileşimindeki demir oksitten geliyordu. Bu taş, sarı taşa nazaran çok az düşük vasıfta olsa da dayanıklığı daha fazlaydı. Taşın tabakaları 15–20 cm kalınlığında olduğu için kullanım alanı sarı taşa nazaran daha geniş oldu.
Mavi taş % 20–30 Garnet kristali ihtiva eder 4000 grit.
Sarı Coticule %30-42 Garnet kristaline sahiptir ve 8000 grit tir.
Arkansas bileme taşı:
Amerika Arkansas eyaletindeki Ouchita dağlarından elde edildiği için bu adı alan taşlardır.
Bu taşa bileme özelliğini veren içinde bulundurduğu Novaculite kristalleridir.
Novaculit; cherts mineralinin yeniden şekillenmesi ile oluşan mikro kristalin quartz
Çeşididir. Bunlar quartz kristallerinin mikro kristal ve mikrofibrous yapıya dönüşmüş halidir. Novaculit adını Latince bileme taşı demek olan (novacula) dan alır.Arkansas taşlarının ihtiva ettikleri kristal oranı ve bunların ebatları(2-5 mikron) göre 600-1200 grit olur.Bu quartz kristalleri SiO2 Silicon Dioxide. Kristalleri olduğu için sertlikleri 6,5–7 arasındadır. Arkansas ta bulunan taşlarda kristallerin oranı farklıdır, bu fark değişik sertlikte ve kalitede yağ taşı çeşidi oluşturur.
Mineral yapısının özelliğine bağlı olarak bu taşlardaki farklı renkler görülür örneğin yumuşak Arkansas taşı pas rengindedir taş bu rengi ihtiva ettiği manganezden alır.
Ayrıca Arkansas taşları siyah, mavi-siyah, odun kömürü grisi, beyaz, çok renkli, kahverengi, gri, pembe ve kırmızı olabilir. Bu renk farlılıkları taşın grid ölçüsü değildir ama alışık bir göz bunların kalitesini ayırt edebilir.
Arkansas taşlarında novaculit oranı%99.898 dir geri kalanı çok az miktarda alüminyum%0.02-Boron%0,0005 –kalsiyum%0.03-Magnezyum%0.05-ve Manganez%0,0007
Bileme, taşın yağlanarak yapılmasını ile yapıldığından bu taşlara (Oil Stone-yağ taşı) denir. Bütün doğal taşlar yapıları itibari ile her türlü karbon çeliklerinin bilenmesinde iyi netice verir. İleri teknoloji sayesinde günümüzde üretilen yüksek vasıflı sert çeliklerin bilenmesi bu taşlarla zordur onun günümüzde bu tip çelikleri bilemek için yapay taşlar üretilmiştir.
Soft (yumuşak)Arkansas taşı:
Çok maksatlı kullanılan bir yağ taşıdır her türlü bıçak el aletlerinin bilenmesinde kullanılabilir. Kullanıldıktan sonra su ve sabunla yıkanarak muhafaza edilir.
Bu gün için kullanılan ve aranan en meşhur bileme taşıdır, sertliği sayesinde her türlü karbon çeliğini bilemek mümkündür.
Black Surgical Stone(siyah cerrahi taşı) (Extra Fine):
Neşter gibi ameliyat aletlerinin, usturaların bilenmesinde kullanıldığı için bu adı almıştır, içerdiği kristallerin çaplarının küçük olması bu işe uygundur.
Translucent Arkansas Stone(şeffaf Arkansas taşı) (ultra Fine): Grit: ultra Fine
Görünümünden dolayı bu adı almıştır, En iyi bileme taşlarındandır. 1200 grit
Japon bileme taşları:
Japonlar geleneksel olarak uzun yıllar boyunca bileme taşı olarak doğal taşları kullandılar be bileme işlemini taşı suyla ıslatarak yaptılar çünkü elde ettikleri doğal taşlar, tabakalar halinde taşlaşmış kil ve içlerinde kaliteli silikat tanecikleri ihtiva eder bu novaculitten biraz yumuşaktır. Yağla bileme taşın yıpranmasına yol açtığı için bilemede suyu tercih ettiler Japonya’daki bileme taşlarını barındıran çökelti kayaların bulunduğu Narutaki madeni Kyoto’nun tam kuzey bölgesindedir.
Japon bileme taşlarının tarihsel kalite derecelendirilmesi üç sınıftır.
1-ara-to- pürüzlü taşlar
2-naka-to-orta sertlikte taşlar
3-shiage-to- sert taşlar
Bilemede kullanılan taşlar ise:
Arato, Binsui, Kaisei, Chu-Nagura, Koma-Nagura, and Uchigumori. Jizuya, Nugui
1-ara-to ( pürüzlü taş ) 500–1000 grit
Nagura Stone: bu taş çok küçük kristallere sahiptir 4000, 6000, 8000 and 10,000 grit parlatma taşı olarak kullanılır.
Bu sınıflamaya girmeyen birde hazuya taşı vardır bu taş doğrudan bilemede kullanılmaz,parlatmada kullanılır doğada küçük çakıllar halinde bulunur.
Bu taş dövülerek ince kum haline getirilir ve kille karıştırılarak elde edilen çamurla son keskinlik ve cilalama yapılır. Veya ince bir kâğıt üzerine yapıştırılarak kullanılır. Bu özellikte olan ve yağla karıştırılarak kullanılan taşa ise nugui denir.
Türk yağ taşı (Turkey oilstone):
Türkiye’nin güney batısındaki Girit adasında bulunur. Görünümü siyahtır. Türk yağ taşında Novaculit oranı %70–75 yanında %20–25 kalsit ihtiva eder Girit taşlarının tümü aynı kalitededir. Bu özellik Türk yağ taşına en büyük değeri kazandırır. 1200 grit
Anadolu bileme taşı ( kösüre taşı ) :
Anadolu’nun birçok yöresinde bulunan ve silikat kristalleri ihtiva eden kum kayalarıdır. Bulunduğu yerlere kösürelik denilir.
Taşın silikat oranı ve kristallerin ebadı bulunduğu yerlere göre çeşitlilik gösterir. Bileme işlemi suyla yapılır.
Artificial whetstones (yapay bileme taşları):
Teknolojinin gelişmesi ve paslanmaz çeliklerin ortaya çıkması ile her türlü bıçak testere keser ve kesici aletlerin daha sert çeliklerden üretilmeleri sonucu doğal bileme taşları bu çelikleri keskinleştirmekte yetersiz kaldı. Bu tip çeliklerin keskinleştirilmesi için değişik formüllerde ve çeşitte ve her geçen gün kaliteleri artan yapay bileme taşları üretildi.1900 yıllarda Japonlar sertliği 9,2 olan Alüminyum Oksit ihtiva eden emery ve corundum minerallerini reçine ile birleştirerek bileme taşı ürettiler Birde bu mineral kristallerini camla birleştirerek sır halinde doğal taşların üzerine kapladılar buna da Hind taşı adı verildi.
Seramik Stone( porselen taşı ).
Daha sonraları yine alüminyum oksit kristalleri ve sertliği 9,5 olan Silicon carbide porselenle karıştırıp porselen bileme taşını ürettiler.
Bu malzeme bileşiminde carbide bulunan Spyderco bıçakları gibi çelikler için kullanıldı. ve diğer seramik taşlarının bu gün birçok sertlikte ve grit te çeşidi vardır.
Ceramic Whetstone (Super fine grit, 5000)
Whetstone (Rough 240 & Medium 1000)
Diamond Stones (Elmas bileme taşları):
Dünyanın en sert minerali ve kristali olan ve sertliği 10 olan elmas kristalleri çeşitli birleştiricilere katılarak günümüz teknolojisi ile üretilen en sert çeliklerin bilenme imkânı doğdu.
Kemal Elitemiz
Mart - 2008 - Konya
Bileme taşlarıyla ilgili bulabildiğim en iyi Türkçe yazı tebrik ederim. Diğer yazılarınıza okuyup yazıcı çıktısını alacağım. Ben Japon kılıçlarıyla uğraşıyorum ve tabi araştırma konularımdan biride cilalama ve bileyleme. Ancak malzeme bulmak çok zor ve pahallı.
Tekrar Teşekkürler
Harika bir insansınız gerçekten harika bukadar geniş hemde resimli bilgileri bilgimize sundunuz biz istanbul da tarih olmuş bileyiciyiz belkide türkiyenin en eski bileyicisi desem yeridir yani şöyle söylüyeyim ustamız zamanın en meşhur ustura bileyicisiydi Atatürk zamanında dolmabahçe sarayının bıçaklarını bileylermiş size teşekkür ederim harika bir hizmet ve bilgi paylaşımı
Merhabalar daha önce de şam çeliği hakkındaki yazınız hakkında yorum yapmıştım. Ben lütiyeyim, işim gereği her türlü bileme taşlarıyla haşır neşirim. Kendim de kullandığım aletleri arkansas ve japon su taşları ile bilemekteyim. Yazınızda bazı çeliştiğim yerler oldu, örneğin surgical arkansas için 1200 grit demişsiniz ancak benim deneyimlerimle yaklaşık olarak 3000 grittir.(Bahsettiğim japon standartıdır.) Japonyanın, avrupanın ve amerikanın grit ölçeklendirmelerinde farklılıklar olduğundan birbiriyle tutuşmamakta.
Şu sıralar mesleğimle alakalı olarak çelik tipleri ve değerlendirmeleri ile, bileme yöntemleri ve bileme gereçlerinin değerlendirmeleri ile ilgili bir tez aşamasındayım. Buradan size ve okuyorsa ongan bilemeye sorum Türk yağ taşı denilen taşı nereden nasıl bulabiliriz? Aynı şekilde eskilerden kalma kaliteli dere taşı bulma ihtimalimiz var mıdır?
Sayın Özgün,
Japon su taşı nereden bulabilirim bana yardımcı olabilirmisiniz?
Geleneksel Japon Kılıcı bileyleme tekniklerini araştırıyorum ve bir kılıcımı bu işlere feda edip onun üzerinde çalışacağım.
Teşekkür ederim
Ali bey, çeşitli yerlerde su taşlarını bulabilirsiniz fakat Türkiyede imkanı yok malesef. Biz http://www.dick.biz sitesinden temin ediyoruz, Alman firması. Burada king ve suntiger marka sunni ve doğal su taşları ve çeşitli yağ taşları bulunabilmekte. Fakat kılıç parlatmak için gereken özel parlatma taşları (jizuya, hazuya vs) biraz pahalıdır uyarayım.(gramla satılıyor).
Bunun dışında pek çok amerikan alet-edevat sitesinde taşlar bulunabilir. http://www.woodcraft.com gibi sitelerde naniwa ve suehiro gibi başka marka taşlar da bulunabiliyor. Hepsinin birbirlerine göre avantajları ve dezavantajları var. Seçim konusuna geldiğinizde yardımcı olurum. Ancak kılıç için büyük doğal taşlar almanızı tavsiye ederim. Ebayde eskilerdn kalma büyük ve çok kaliteli doğal taşlar bulunabiliyor. Ancak fiyatları 1500€ ve yukarısında.
Yalnız önerim bizim gümrüklerde bu tarz ürünlere çok fazla sıkıntı çıkardıklarından dolayı en sağlıklısı varsa ürünü yurtdışındaki birisine alıp size göndermesini yada en iyisi gelirken yanında getirmesini istemek. Aksi taktirde normal adresinize alırsanız büyük ihtimalle gümrükte takılır, size bir sürü problem çıkartırlar analiz vs gibi. Kılıcınız ne kalite bilemiyorum ama en az 500$ civarı masraf yapmanız gerekli iyi bir iş için.
Öncelikle Biley taslari hakkinda cok degerli bilgiler vermissiniz tessekkür etmeden edemiyecegim elinize saglik.
Uzun yillardir Ustura kolleksiyonu yaptigim icin bu konuda epeyce bilgi ve tecrübelerime dayanarak birkac tavsiyem olacak,Bicak veya bu gibi kesici aletleri bilemek icin cok para vermeden iyi netice almaniz icin Thüringer bileme tasi en uygun olanidir (http://www.mst-mueller.de/ )Thüringer icin 8000 girit dense de ben 6000 grit tahmin ediyorum belki cok eskiden kalmis taslar 8000 grit olabilir.Bu tasi ismarladiginiz zaman yaninda ufak bir tas daha veriliyor bu tas bir nevi Nagura tasi görevini üstleniyor,nagura taslari bilemek icin kullanilmaz.Nagura tasi ile islatilmis biley tasi üzerine sürtülerek (sekiz yazar gibi sürtülecek)ince bir camur tabakasi elde edildikten sonra bileme islemine gecilir.Bu arada Biley taslari hakkinda bilgi verilirken Belcika tasi en taninmis olanidir diye belirtilmis,gercekten Belcika tasi bu konuda en taninmis ve uzak ara en iyisidir vermis oldugunuz parayi (200-600 € )hak eden bir hizmet verir.
Selamlar.
Almanya/Mehmet Cam
birde bilemenin nasıl yapılması gerektiğini yazsaydınız harika olurmuştu. teşekkürler
slm bu taşların ne kadar degerlı oldugunu gordun burdan mumkun olursa gercekten gorundugu gıbılde degerlıyse bana 2 kılo gırıt tası ala bılırım bızım babırımız yag taşı dıye gecıyor SAYGILARIMLA AKAN MAKİNA 0212 535 50 28
Kemal bey
Biz Girit adasından ewangeles isimli sahıtan senede iki ton taş getirip satardık. bu taşın özelligi suni taşta bilendikten sonra meydana gelen kılagıyı düşürmek için kullanılır. beyaz renli olanlar yumuşak gri renkli olanlar ise serttir.tahile yolladık aliminyum oksit (çört dediler MTA) Türkiyede aratırdık fakat yok
rastgele
Nezih
SLM … SİTEDEKİ BU BİLGİLERİNİZ İÇİN HERKEZE ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM. ADIM HASAN BAHÇELİEVLER İSTANBULDAN YAZIYORUM .. BU BİLEME MANYAKLIĞIBENDE 3 YILDIR BAŞLADI. ÇOK İYİ KALİTE S90 V YADA ZDP 189 GİBİ KALİTELİ BİR BIÇAK EN FAZLA NE KADAR KESKİN YAPILABİLİR BU BENDE TAKINTI YAPTI HATTA BIÇAĞIN AĞZINI TAM GÖRE BİLMEK İÇİN MİKROSKOP ALMAYI BİLE DÜŞÜNDÜM BU KONUDA VARSA BİLGİSİ OLAN BANA Bİ YAZARSA SEVİNİRİM ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM…..
İyi günler,
Elinize sağlık, güzel bir derleme olmuş. Ben traş bıçaklı usturalarla traş oluyorum. Başka da bir traş yöntemi kullanmadım (yaş 50). Şimdilerde gerçek usturalara merak saldım. Ancak sadece deri kayışları ile bilenir sanıyordum. Kaliteli olmasına rağmen gerçek usturalarımdan hiç randuman alamıyordum. Demek taşla da bilenmesi gerekiyormuş. Peki Türkiye’de bu biley taşlarından nasıl temin edebilirim.
Saygılar,
Degerli Hasan Esgün,
Ustura deri ile (Masat)bilemek icin degil usturanin agzinda olusan capaklari cekmek icin kullanilir.Her sakal kesisinde agzi cok ince olan bicagin ucundaki celik saga sola yatar(bunu iyi bir büyültecle görebilirsiniz)iste bu egiklikleri kullanmak icin deride cekmek lazimdir,ustura eger körlendiyse bilemek icin mutlaka 1000-12000 grit arasi biley tasi kullanmaniz gerekir.
Biley tasi icin bir zamanlar persembe pazarina bakmistim orada Usturalar icin kullanabileceginiz herhangi bir biley tasi bulamadim.Baslangic icin size tavsiye edcegim biley tasini buradan ismarliyabilirsiniz.
http://www.dick.biz/dick/product/711005/detail.jsf
Arizali (Isminizi yazmadiginiz icin böyle yazmak zorunda kaldim)
Iyi kalitede olan bir bicagin ne kadar keskin oldugunu anlamak icin Bicagin agzina pamuk ipligi serdikten sonra kendi agirligiyla akan bir suyun(yoksa agzi kalinca olan )musluktan tazziksiz olarak akan suya ters yönde bicaginizi harekat ettiriniz iplik kesiliyorsa bicaginiz iyi bir bicimde bilenmis demektir.
Iyi bir büyültec veya mikroskop bilemede size cok yardimci olur ancak bu tip yardimci aletler bileme isini sIkca yapanlar icin daha faydali olur.Mikroskoptan önce size tavsiye edecegim baska birsey olacak ,bicak bilemek icin bicagin sirtina agac veya plastik ikinci SIRT yapin, bu bicak bilenirken hep ayni acIda bilemenizi saglar (kursun kalem gibi bir agac)Normal bir bicagin agzi 30 derecedir ama siz bicagin orjinal acisini tespit etmek icin bicagin agzini gazli kalemle boyayin ve yapmis oldugunuz agac sirtla biley tasina sürtün,bicagin agzindaki boyali kIsIm esit bir sekilde siliniyorsa dogru aciyi bulmussunuz demektir.Bicagin agzindaki boya yarim olarak siliniyorsa agac veya plastik sirti dogru aciyi buluncaya kadar düzeltiniz.Bundan sonra bileme islemini gerceklestirirkende bicagin sirt kismina bastirmamaya özen gösteriniz.
Selamlar.
sevgili dostlar
siteme ve yazılarıma yakın ilginiz için sonsuz teşekkürler.
gelen mesajlarda sizlerin e mail adreslerini sitemi hazırlayan dostum görebiliyor.bana kemalelit@msn.com adresimden mail gönderirseniz size kişisel olarak ulaşabilirim.ortak olarak merak edilen en önemli konunun bıçak bileme tekniği olduğu görülüyor.bu konuda http://www.knifeart.com adresinde hem bileme taşlarını hemde bıçak bileme ile ilgili kitap bulabilirsiniz.
saygı ve sevgilerimle
Arkadaşlar
Türk yag taşı (giritten gelen) ihtiyacı olanlar varsa benden temin edebilirler. telefonumu vereyim.isteyen arkadaşlara yollayabilirim 212 2456330
selamlar
nezih
bilgiler için tşkler…